آب درمانی که با نام های هیدروتراپی و آکواتراپی نیز شناخته می شود، یک روش درمانی با استفاده از آب برای کاهش فشار بر عضلات و استخوانها امی باشد. تاثیرات آب درمانی برای رفع خستگی در ورزشکاران بسیار مورد توجه است، چرا که ورزشکار با شناور شدن در آب می تواند فشار زیادی را از عضلات ملتهب و خسته بردارد و برای تمرینات بعدی آماده تر باشد. توجه داشته باشید که آب درمانی شرایطی را برای بدن انسان بوجود می آورد که در خارج از آب به دلیل وجود جاذبه ممکن نیست، به عبارتی شناور شدن در آب، حد بالایی از آسودگی و اصطلاحاً ریلکسیشن عضلات است.
در هیدروتراپی با تنظیم درجه حرارت آب تاثیرات مختلفی بر بدن انسان مشاهده می گردد، به همین سبب در درمان بسیاری از مصدومیت های ورزشی نیز به کار می رود. اگر ورزشکار به دلیل تمرینات سخت یا رقابت های شدید، دچار تورم یا التهاب در ماهیچه ها باشد، با استفاده از آب درمانی تا حد زیادی درمان میشود. البته برای این کار بایستی از یک متخصص فیزیوتراپی مشورت گرفت.
در ادامه این مطلب بیشتر در مورد هیدروتراپی برای ورزشکاران بحث می کنیم و برخی فواید آن را ذکر خواهیم کرد.
آب درمانی چیست؟
آب درمانی یا هیدروتراپی غالباً شامل یک استخر می باشد که مخصوصاً به این منظور طراحی شده است. تفاوت اصلی استخر آب درمانی با استخر معمولی در میزان درجه حرارت آن است، به شکلی که برای درمان های مختلف این درجه حرارت متفاوت خواهد بود. برای مثال وقتی درجه حرارت آب به ۳۵ درجه سانتیگراد برسد، فرد احساس آرامش بیشتری داشته و فشار بر روی عضلات کم می شود. همچنین جریان خون به حالت تعادل می رسد.
استخرهای آب درمانی معمولاً به شکل مستطیل طراحی می شوند و عمق آنها به حدی است که فرد بتواند در آب راه برود. همچنین امکانات دیگری مانند دستگاه های کمک کننده وجود دارند تا فرد مصدوم بتواند با استفاده از آنها بدون درد و فشار وارد استخر شده یا از آن خارج شود. این دستگاه ها مانند بالابر به سقف متصل هستند و کمربندها و تسمه های استانداردی دارند که به بدن مصدوم بسته می شود.
یک کارشناس طب ورزش یا یک فیزیوتراپیست باید بر مراحل مختلف آب درمانی نظارت داشته باشند. اگر از آب درمانی برای رفع خستگی ورزشکاران استفاده شود، راهنمایی های کارشناسان می تواند برای گرفتن نتیجه بهتر مؤثر باشد.
فواید آب درمانی برای ورزشکاران
آب درمانی تنها به عنوان یک زمان استراحت یا تفریح به کار نمی رود، بلکه برای ورزشکاران حرفهای که مجبور هستند هر روز تمرینات سختی داشته باشند، بسیار حیاتی است. می توان گفت آب درمانی برای رفع خستگی ورزشکاران، درمان مصدومیت های ماهیچه و استخوان و … اهمیت دارد. تعدادی از فواید آب درمانی عبارتند از:
● تسکین درد عضلات
● کاهش اسپاسم (گرفتگی عضلات)
● افزایش دامنه حرکتی مفاصل
● تقویت عضلات ضعیف
● افزایش گردش خون
● بهبود تعادل و هماهنگی در هنگام انجام تمرینات ورزشی
● بازیابی قدرت عضلاتی که موقتاً فلج شدهاند
● و …
شناور شدن به ورزشکار کمک می کند بعضی از حرکات اصلاحی را به راحتی در آب انجام دهد و به بهبود عملکرد عضلات خود کمک کند. در حالی که در خارج از آب، وجود جاذبه، فشاری زیادی بر زانوها و باسن وارد می نماید و در مواقع مصدومیت، ورزشکار عملاً نمی تواند این فشار را تحمل کند.
کاربردهای آب درمانی
آب درمانی برای درمان و بهبود مشکلات زیر که ممکن است ورزشکاران در دوره تمرینات یا مسابقات با آنها مواجه شوند، مفید است:
● درد ستون فقرات
● درد استخوانی-عضلانی
● انواع آرتروز
● درد قوزک و مچ پا
● کوتاه کردن دوران نقاهت بعد از اعمال جراحی زانو و لگن
● رفع خستگی ورزشکاران و آمادگی دوباره برای تمرینات
● و …
موارد منع آب درمانی
در شرایطی خاص استفاده از آب درمانی توصیه نمی شود که این شرایط عبارتند از:
●التهاب ظاهری
ممکن است ورزشکار پس از تمرینات سخت دچار مصدومیت شود و پوست ناحیه مصدوم قرمز باشد، در این صورت نباید از آب درمانی استفاده کرد.
●تب
اگر ورزشکار به دلیل بیماری یا خستگی شدید دچار تب شود، نباید از آب درمانی استفاده کند زیرا حرارت بالای آب در چنین شرایطی برای بدن خطرناک است.
●سابقه سکته قلبی در ورزشکار
ورزشکارانی که سابقه سکته قلبی دارند، نباید از آب درمانی استفاده کنند.
●فشار خون بالا
اگر ورزشکار دارای فشار خون بالا (موقت یا دائمی) باشد، نباید از آب درمانی استفاده کند.
●بیماری های عروقی
در صورت وجود بیماری های عروقی، افزایش سرعت گردش خون خطرناک است پس ورزشکار با چنین شرایطی نباید آب درمانی کند.
●مشکلات کلیه و مجاری ادراری
●سرطان
●خونریزی :
اگر قسمتی از بدن خونریزی دارد یا پانسمان شده است، نباید از آب درمانی استفاده شود. همچنین خانمها در دوران خونریزی قاعدگی نباید از آب درمانی استفاده کنند.
تمرینات آب درمانی
همان طور که گفتیم ورزشکار در آب درمانی می تواند بسیاری از فعالیت های ورزشی که در خشکی انجام می داده است، شبیهسازی کند. این حالت به دلیل شناور شدن و عدم فشار جاذبه به بدن، کمک می کند تا ورزشکار قدرت خود را بازیابی کند. با این حال تعدادی از رایجترین تمرینات آب درمانی عبارتند از:
● شناور شدن روی آب
● راه رفتن در آب
● انجام اسکوات یا پرش در آب
● و …
مهم ترین عنصر در آب درمانی میزان حرارت آب است که بر اساس نیاز ورزشکار تنظیم می شود. همچنین اگر ورزشکار دچار معلولیت یا فلج موقت برخی اندام ها باشد، وسایل کمکی زیادی برای استفاده در آب وجود دارند مانند راکت های شناور که با گرفتن آنها راحت تر می توانید روی آب شناور شوید.
انواع آب درمانی
انواع آب درمانی یا هیدروتراپی روش های مختلفی دارد که به عنوان یک راهکار موثر برای بهبود وضعیت روانی و فیزیکی افراد علی الخصوص ورزشکاران مورد استفاده قرار می گیرد. باشگاه ورزشی پارت نوین در ادامه قصد دارد به معرفی انواع مختلف این روش درمانی بپردازد برای آشنایی بیشتر با ما همراه شوید.
ورزش در آب (Aquatic Exercise)
یکی از انواع روش های آب درمانی ورزش در آب است. در این روش که به شکل گروهی انجام می شود، افراد به شنا، حرکات کششی، ایروبیک و تمرینات ورزشی می پردازند. مهمترین مزیت انتخاب این ورزش مقاومت در آب است که موجب می شود فرایند انجام تمرینات کمتر از روش های دیگر دردناک باشد. انجام این ورزش خستگی کمتری را به دنبال دارد. مهمترین ویژگی آن تاثیرات مثبتی است که بر روی قوام و قدرت عضلات بر جای می گذارد.
فیزیوتراپی در آب
در ادامه معرفی انواع روش های آب درمانی باید به این موضوع اشاره کنیم که فیزیوتراپی در آب به شکل معمول توسط فیزیوتراپ ها تجویز می گردد. در این روش تمرینات تخصصی برای هر فرد تجویز می شود. این تمرینات شامل حرکات مربوط به فیزیوتراپی است. زمانی که تمرینات در آب انجام می گیرد ملایم تر بوده، همین امر باعث می شود مفاصل فشار کمتری را تحمل کنند. در نتیجه احساس درد نیز کمتر خواهد بود.
حمام آب گرم Warm Water Bath))
باشگاه ورزشی پارت نوین درباره انواع روش های آب درمانی به این نکته اشاره می کند که حمام آب گرم می تواند برای افراد دارای شرایط خاص مفید باشد. انتخاب این روش باعث می شود جریان خون افزایش پیدا کند در ادامه منجر به کاهش التهاب و تسکین دردها شود. این روش به عنوان یکی از راه حل های طبیعی و تاثیرگذار برای درمان مشکلات عضلانی و مفصلی می باشد.
حمام صندلی Sitz Bath))
حمام صندلی یکی از نمونه های دیگر آب درمانی است که به مدت زمان مشخصی اطلاق می شود. افراد در طی این مدت در آب گرم می نشینند. معمولا از این روش درمانی برای از بین بردن مشکلات هموروئید، شقاق و … استفاده می کنند. در واقع باید گفت که این روش به عنوان یک روش درمانی تسکین دهنده و آرامبخش است که برای افراد تجویز می شود.
سونا
باشگاه بدنسازی سعادت آباد درباره ی یکی دیگر از روش های درمانی با آب سونا را معرفی می کند. سونا با استفاده از افزایش دما و بخار درد های جسمی را تسکین می بخشد و باعث بهبود سلامت روان افراد می شود. استفاده از این تجربه آرامش بخش از نظر روحی و جسمی برای فرد مفید می باشد.
درمانهای غوطهوری (Immersion Therapy)
یکی از روش های آب درمانی پیشنهادی که توسط باشگاه بدنسازی پارت نوین پیشنهاد می شود روش غوطه وری در آب است. در این روش افراد به شکل شناور در آب های سرد و گرم قرار می گیرند این امر باعث می شود به مقدار زیادی از تنش و درد های عضلانی آن ها کاسته شود. معمولا این روش آب درمانی را به شکل تکمیلی استفاده می کنند و آن را در کنار روش های دیگر به کار می برند.
آب درمانی گرم
یکی از روش های آب درمانی بسیار رایج هیدروتراپی با آب گرم است. در الین روش با استفاده از آب گرم عضلات را شل کرده و درد و گرفتگی را کاهش می دهند. استفاده از آب گرم باعث می شود رگ های خونی گشاد شده و گردش خون در بدن افزایش پیدا کند. این امر باعث می شود که به کاهش التهاب و بهبود عضلات کمک زیادی کند. معمولا این روش درمانی را برای افرادی پیشنهاد می کنند که با مشکلات عضلانی و مفصلی مواجه هستند.
آب درمانی سرد
یکی دیگر از روش های پیشنهادی برای آب درمانی استفاده از هیدروتراپی با آب سرد می باشد. آب سرد را برای کاهش التهاب و تورم مورد استفاده قرار می دهند. معمولا این روش را برای کاهش درد و التهاب، تسکین درد فوری مورد استفاده قرار می گیرد. زمانی که از آب سرد برای درمان استفاده می کنند رگ های خونی تنگ می شوند، در نتیجه جریان خون در قسمت آسیب دیده به کاهش درد و تورم در این ناحیه کمک زیادی می کند. معمولا این روش درمانی را برای پیچ خوردگی، ضرب دیدگی در ورزش استفاده می کنند.
آب درمانی تحت فشار
همانطور که در ابتدا اشاره کردیم آب درمانی یکی از روش های کاربردی و متداول در سال های اخیر است که با استفاده از روش های مختلفی استفاده می کنند. در این روش از فشار آب سرد و گرم با فشار بالا استفاده می شود. این فشار باعث می شود عضلات تحریک شوند و فرایندی شبیه به ماساژ را طی کنند. استفاده از هیدروتراپی تحت فشار باعث می شود که جریان خون در بدن بهبود پیدا کند در ادامه عضلات تسکین پیدا کرده و درد کاهش می یابد. این روش برای درمان مفصلی و عضلانی مورد استفاده قرار می گیرد.
شنا درمانی
یکی از موثرترین و پرکاربردترین روش های هیدروتراپی شنا درمانی است. استفاده از روش هیدروتراپی شنا باعث تقویت عضلات، کاهش فشار بر روی عضلات و بهبود انعطاف پذیری می شود. معمولا از شنا درمانی برای بهبود حرکات عضلانی و بازتوانی حرکاتی استفاده می کنند.
هیدروتراپی را در کجا انجام دهیم
استفاده از تجهیزات آب درمانی به متخصصان توانبخشی و فیزیوتراپیست ها کمک می کند تا به درمان افراد بپردازند. برای انجام این فرایند نیاز به یک محیط ایمن و بی خطر که به ورزش کردن افراد کمک می کند. فیزیوتراپ ها این امکان را دارند که از ویژگی آب درمانی به بهترین نحو ممکن استفاده کنند.
استفاده از آب درمانی با آب گرم باعث می شود عضلات شل شده و مفاصل تحریک شوند.
همه تمریناتی که به وسیله ی آب درمانی انجام می گیرد به علت مقاومت حرکتی آب آهسته می شود.
افراد با استفاده از روش هیدروتراپی به افزایش حجم مرکزی خون کمک زیادی می کند باعث می شود کارایی قلب بهبود پیدا کند که در ادامه منجر به تقویت عضلات مرکزی می شود.
استفاده از جریان قدرتمند آب باعث می شود که ماساژ زیر آب کمک شود. این امر به تمرینات قدرتی و تعادلی کمک می کند.
سخن پایانی
در این مطلب به انواع آب درمانی و روش های مختلف آن اشاره کردیم. باشگاه پارت نوین به عنوان بهترین باشگاه بدنسازی غرب تهران به افراد کمک می کند تا با استفاده از مشاوره های تخصصی بر اساس نیاز خود بهترین راه حل آب درمانی را انتخاب کنند.
سوالات متداول
انواع مختلف آب درمانی چیست؟
همانطور که در ابتدای امر اشاره کردیم انواع مختلفی از ۀآب درمانی وجود دارد. این راهکار در طب درمانی به صورت حرکات اصلاحی مورد استفاده قرار می گیرد. آب درمانی را افراد می توانند به شکل موضعی در بخش های خاصی از بدن یا به شکل جامع تر به صورت غوطه وری انجام دهند. برخی از روش های آب درمانی که امروزه مورد استفاده قرار می گیرد به شرح زیر است.
- حمامهای آب گرم
- وان داغ
- استخرهای آب سرد
- حمامهای معدنی
- دوش سوئیسی
- تالاسوتراپی (آب درمانی در دریا)
ایروبیک در آب روش هایی هستند که برای درمان افراد بر اساس نیازهای آن ها انتخاب می شود.
مزیت های آب درمانی در مقایسه با فیزیوتراپی چیست؟
افرادی که بر اثر بیماری یا هر مشکل دیگری از مفاصل و ماهیچه های دردناک و ضعیفی برخوردار هستند، می توانند برای کاهش درد در هنگام تمرین های زمینی از راهکار آب درمانی استفاده کنند. دلیل انتخاب هیدروتراپی قابلیت پشتیبانی آب از بدن است. هنگامی که بدن در آب قرار می گیرد، نیروی گرانشی به مقدار زیادی کاهش پیدا می کند. علاوه بر این انتخاب روش های درمانی با آب سرد باعث می شود که افراد حس آرامش بیشتری داشته باشند.
آیا آب درمانی برای برخی از افراد عوارضی را به دنبال دارد؟
آب درمانی به عنوان یک روش درمانی است که بیشتر افراد قدرت تحمل آن را داشته اند. اما در برخی افراد ممکن است تا یک یا دو روز پس از انجام آن احساس خستگی و درد را در عضلات خود داشته باشند. البته این امر نباید باعث نگرانی افراد شود زیرا به عنوان یک نشانه از کارایی روش هیدروتراپی بوده است. البته بیشتر گزارشاتی که از کاربران دریافت شده احساس نشاط و شادابی بوده است.
در صورتی که در طول جلسه درمانی احساس ناراحتی داشتید بهتر است به کارکنان محل اطلاع دهید. نکته مهم اینکه افراد نباید بیشتر از 20 دقیقه در استخر بمانند. افرادی که آب درمانی را انتخاب می کنند بهتر است در طول روز مقدار زیادی آب بنوشند به این دلیل که ممکن است افراد دچار کم آبی شوند.
آب درمانی با آب سرد چه مزایایی دارد؟
معمولا انتخاب آب درمانی با آب سرد باعث می شود عروق انقباض پیدا کند. از این رو برای ایجاد تغییرات سیستماتیک و موضعی مورد استفاده قرار می گیرد. معمولا از این روش درمانی برای پیچ خوردگی پا، کاهش تورم و کاهش جریان خون استفاده می کنند.
مزایای آب درمانی با آب گرم چیست؟
آب درمانی با آب گرم مزیت هایی مربوط به اتساع عروق را نشان می دهد. در این روش جریان خون افزایش پیدا می کند به این ترتیب می تواند به باز شدن رگ های خونی در افراد دارای نارسایی قلبی منجر شود. مهمترین ویژگی های این روش به شرح زیر است.
- کاهش فشار خون
- افزایش ضربان قلب
- بهبود گردش خون محیطی
- افزایش کل خروجی قلب
- بهبود جریان خون پوست
- کاهش درد عضلات
- افزایش سطح کراتین
این روش معمولا توسط ورزشکاران برای رفع گرفتگی عضلات استفاده می شود.
استفاده از آب درمانی قدمت زیادی دارد به طوری که چشمه های طبیعی آب گرم همیشه به عنوان درمانی موثر برای بیماری های مختلف حرکتی به کار می رفته اند. امروز با پیشرفت علم و مطالعه دقیق آناتومی بدن از آب درمانی یا هیدروتراپی برای درمان بسیاری از بیماری های مربوط به عضلات و استخوان ها استفاده می شود. یکی از مهم ترین کاربردهای آب درمانی در ریکاوری قدرت ورزشکاران می باشد. امیدواریم مطالبی که درباره هیدروتراپی خواندید، برای شما مفید واقع شوند و در پیشرفت فعالیت ورزشی تان موثر باشند.